Nigdy nie lekceważ potęgi ekranu

Wojna, oczywiście, wcześniej czy później nadejdzie. I nawet nie dlatego, że Putin już ocalił swoich Niemców Sudeckich na Krymie, a teraz pewnie marzy mu się korytarz eksterytorialny do Kaliningradu. Nie dlatego, że Unia Europejska traci wiarę w siebie, a Brytyjczycy rozważają okopanie się na Wyspach. Nie dlatego, że polityka ciągłego wkładania kija w bliskowschodnie mrowisko przynosi oczywiste skutki i że uchodźcy i inni migranci wlewają się do Europy w charakterze wody na młyn odradzającego się nacjonalizmu. To znaczy, dlatego wszystkiego po trochu też, ale przede wszystkim dlatego, że wojny w Europie już strasznie długo nie było. I że ci, którzy pamiętają, jak chujowo jest pewnego ranka przejść się do sąsiada i skonstatować, że sąsiada już nie ma, a przez pszenicę zapierdalają czołgi, w zdecydowanej większości już nie żyją.

Ale nie zrozumcie mnie źle. Ja nie straszę wojną za rok czy za pięć lat. Ja tylko myślę sobie, że jeśli będziemy się dobrze odżywiać i regularnie uprawiać sport, to mamy sporą szansę kolejnej wojny dożyć. A nasze dzieci mają tę szansę jeszcze większą.

Żona mówi, żebym więcej pisał o sobie.

No to ze mną było tak. Wojny żadnej oczywiście nie pamiętam, ale już jako kilkuletnie pacholę oglądałem kultowy wojenno-propagandowo-kynologiczny serial Czterej pancerni i pies. Jak cała męska część mojego pokolenia chciałem być wtedy dzielnym dowódcą w hełmofonie, mieć psa Szarika i napierdalać czołgiem na Berlin pełen złych Niemców. Zresztą kolejne lata podstawówki również upływały nam w blasku bohaterów, którzy bili Krzyżaków, nie sypali kolegów na Szucha, ginęli w powstaniach i ogólnie pokazywali dorastającym chłopakom, że wojna to przede wszystkim znakomita okazja, żeby udowodnić, co człowiek jest wart.

Później przyszedł czas na amerykańskie filmy wojenne, które w tamtym czasie były głównie rozliczaniem się z Wietnamem, więc pokazywały wszystko trochę inaczej niż widział  poczciwy Szarik. Dzisiaj dostrzegam na przykład, jak duży wpływ miał na mnie, komediowy skądinąd, serial M*A*S*H. Dla tych, co nie oglądali: pośrodku wojny w Korei stoi sobie szpital polowy, przywożą do niego rannych z frontu, lekarze składają ich do kupy i odsyłają z powrotem do wroga, żeby ich znowu podziurawił i tak to się wszystko ładnie kręci, tylko właściwie chuj wie, po co. To chyba dzięki MASHowi ostatecznie nabrałem przekonania, że wojna z definicji jest bez sensu, oraz uznałem, że jedyna rola w tzw. teatrze działań wojennych, w której bym się widział, to lekarz. A że na medycynę nie poszedłem (do wojska, zresztą, też nie), to w razie draki jestem chłopem bez roli. Książki czytane w liceum, takie jak Rzeźnia numer 5, Na zachodzie bez zmian czy Paragraf 22, już tylko wbijały ostatnie gwoździe do trumny bohaterskiego mitu Rudego 102.

Wspomnienia te wróciły do mnie ostatnio, kiedy z moją czteroletnią córką oglądałem jej pierwszy film o wojnie. Właściwie to sześć filmów. I właściwie o wojnach. Gwiezdnych.

Osobiście fanem sagi nigdy nie byłem, więc w dużej mierze odkrywałem odległą galaktykę razem z córką. No i fanem dalej nie jestem. Starą trylogię ktoś pięknie streścił tak:
gwiezdne-wojny-star-wars-podsumowanie-fabuly-gadajaca-zaba-przekonuje-nastolatka-by-zabil-swojego-ojca
Choć akurat tę żabę to lubię najbardziej. Pierwsze dwie części nowej trylogii też raczej przesypiałem. Unosiła mi się niekiedy powieka, kiedy w kadrze pojawiała się Natalie Portman, ale jak tylko otwierała buzię i słyszałem ten koszmarny polski dubbing, to powieka mi na powrót opadała. I dopiero na Zemście Sithów obudziłem się z oczyma jak spodki.

Jak bardzo ten film różni się od pozostałych! To znaczy w warstwie wizualnej dalej są tam kolesie machający bzyczącymi świetlówkami i cyborg z kokluszem, ale głębiej jest pełnowymiarowa grecka tragedia, Makbet i najbardziej wiarygodny obraz genezy wojny, jaki można podsunąć kilkuletniemu dziecku.

Całej złożoności tego obrazu moja czterolatka oczywiście jeszcze nie ogarnia, bo bywa, że po dialogu “Czemu mnie o to prosisz?”, “Rada cię o to prosi” pyta mnie, który to ten Rada. Ale najważniejsze rzeczy już kuma. Myślę też, że przez kolejne lata będzie oglądać ten film jeszcze wiele razy i w końcu zrozumie, dlaczego nie mogłem jej udzielać satysfakcjonującej odpowiedzi na powtarzające się pytanie “Tata, a on jest dobry, czy zły?”. Bo podły dziadunio Palpatine jest demokratycznie wybranym przywódcą, a mimo to dobrzy dżedaje zakładają przeciw niemu Komitet Obrony Jasnej Strony Mocy. Bo mistrz Windu tak strasznie wkręcił się w Walkę ze Złem®, że próbuje rozpłatać rzeczonego dziadunia swoją świetlówką, łamiąc przy tym prawo, przysięgę wierności i Konwencję Genewską o jeńcach. Bo co prawda Anakin urządza tak jakby rzeź swoich współbraci dżedajów, ale prostaczkowie z całej galaktyki generalnie są szczęśliwi, bo przywraca w ten sposób tak wyczekiwany pokój i już żadne X-wingi nie tratują pszenicy. (Czy co oni tam uprawiają. Przyprawę? A nie, to nie ta galaktyka). Bo ci żołnierze, córeczko, nie są ani dobrzy, ani źli. Oni po prostu wykonują rozkazy. Teraz właśnie dostali rozkaz 66 i strzelają w plecy tym, za których przed chwilą gotowi byli zginąć.

Córka ma jeszcze czas, żeby to wszystko próbować zrozumieć, ale już dziś ćwiczy się w dostrzeganiu i nazywaniu zła. Nie abstrakcyjnego Zła® jako strony konfliktu, tylko zła w konkretnym zachowaniu konkretnego człowieka.

Przyjmijmy, że tak właśnie przygotowuję ją na wojnę.


PS. Nie chciałem, żeby wyszło tak patetycznie. Jako depatetyzator polecam film Zwierzogród. Warto obejrzeć z dzieckiem między innymi dlatego, że może trochę tzw. przesłania się młodemu człowiekowi na dnie mózgu osadzi, co zaprocentuje w dorosłym życiu, kiedy podrośnięty mózg będzie umiał podstawić właściwe słowo w miejsce “drapieżnika”.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s